در پست قبل دو تعریف مختلف از propaganda آوردم. پست امروز را نیز با یک تعریف آغاز می کنم.

نلسون (1996) در مورد مفهوم این واژه چنین گفته است(1):

“Propaganda is neutrally defined as a systematic form of purposeful persuasion that attempts to influence the emotions, attitudes, opinions, and actions of specified target audiences for ideological, political or commercial porposes through the controlled transmission of one-sided messages (which may or may not be factual) via mass and direct media channels”

مک دونالد و پالمر(2003) از دانشگاه George Mason برای تشخیص اطلاع رسانی سالم و شفاف از رویکرد پروپاگاندا چندین ویژگی برشمرده اند(2). در رویکرد اطلاع‌رسانی شفاف، مجموعه‌ای از اطلاعات دقیق و صحیح در جهت هدفی که کاملا به مخاطب معرفی شده، به وی ارائه می‌شود. تلاش در جهت متقاعدسازی مخاطب با چنین رویکردی بسیار متفاوت با رویکرد پروپاگانداست. در چنین حالتی اساس متقاعدسازی مخاطب برمبنای استدلال منطقی است و مخاطب، می‌تواند در آرامش، اطلاعات و دلایل ارائه شده را در ذهن خود تجزیه و تحلیل کند و مستقلا نتیجه گیری نماید و در نهایت هم احساسی مبتنی بر تحلیل منطقی خویش خواهد داشت. در فرایند پروپاگاندا در درون مخاطب این اتفاق رخ می‌دهد: احساس خاصی از طریق روشهای مشخص، بر وی القا می‌شود و وی نتیجه‌ی خاصی را که مرتبط یا همگون با احساس القا شده می باشد را می‌پذیرد و معمولا دلایل هم کم و بیش عینا از پیامهای فرستنده در ذهن گیرنده کپی می‌شود! در این رویکرد تحریک احساسی مخاطب معمولا نقش بسیار پررنگی دارد. تحت تاثیر چنین تحریکاتی، مخاطب در مقابل منبع ارسال پیام منفعل می‌گردد و در قبال اطلاعاتی که به او عرضه می‌شود اغلب نقش پذیرنده را ایفا می‌کند.

رویکرد پروپاگاندا تنها در جهت پیشبرد نیازها و اهداف فرد ارسال‌کننده‌ی پیام می‌باشد و مخاطب یک ابزار جهت نیل به این هدف به حساب می‌آید اما در اطلاع‌رسانی شفاف، فرستنده پیام در قبال نیازهای مخاطبین نیز مسوولانه می‌اندیشد. می‌توان آن دسته از سیاستمداران را مثال زد که در زمان تبلیغات انتخاباتی فقط و فقط با هدف کسب رای جهت بدست آوردن قدرت، از طریق رسانه ها و تریبونها، در لوای سخنرانیهای پرشور، شوهای تبلیغاتی، سفرها و جشنهای رنگین از خود و افکار خود چهره‌ای زیبا و یاشکوه اما دروغین در صفحه ذهن مردم ایجاد می کنند. یک کاندیدای انتخاباتی شرافتمند رویه ای بسیار متفاوت با این رویه را درپیش می‌گیرد. او سوابق اجرایی خویش و اهداف کلی خود را دقیق و صحیح به اطلاع مخاطبین می‌رساند. او دلایلی که برای انتخاب اهداف کلی و راهبردهای مدنظرش درذهن دارد را برای مردم شرح می‌دهد. در تبلیغات انتخاباتی چنین فردی، اولویت با کسب آرای مبتنی بر منطق و تفکر مخاطبین است و او در پی این است که مخاطب، در نتیجه‌ی تفکر و پرسش، به صلاحیت وی اعتماد کند. (راستی! شما تابحال چنین سیاستمداری را دیده‌اید؟)

—————————————————–

پیامهای بهداشتی روز: 

 Don’t be part of the faceless crowd.

It is the responsibility of the individual citizen to fight propaganda and false information.

You don’t have to have the answers as long as you get yourself and others to ask questions and start thinking.

مرجع پیامهای فوق، کتابی از رندل مارلین(2002) می‌باشد.(3)

————————————————————

در پستهای آتی در مورد تکنیکهای رایج مورد استفاده در رویکرد پروپاگاندا خواهم نوشت.

————————————————————

منابع: 

برای معرفی یک منبع در پایان مقاله، روشهای استانداردی تعیین شده است. من در اینجا از یک روش غیراستاندارد برای معرفی منابعم استفاده می‌کنم اما قول می‌دهم اینکار را تکرار نکنم!

1- Nelson, Richard Alan.(1996) A Chronology and Glossary of Propaganda in the United States. Westport, CT and London: Greenwood Press, 1996.

البته این نقل قول از ارجاع ویکیپدیا به این کتاب برگرفته شده است و من فقط آنرا کپی کرده‌ام: 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Propaganda

2- http://mason.gmu.edu/~amcdonal/index.html

این آدرس مقاله مفصل مک دونالد و پالمر در مورد پروپاگانداست که در وبسایت دانشگاه George Mason منتشر شده است

3- Propaganda & The Ethics of Persuasion.(2002) Orchard Park, New York: Broadview Press.

و معرفی رندل مارتین در ویکی‌پدیا:

http://en.wikipedia.org/wiki/Randal_Marlin

—————————————————–

Don’t be part of the faceless crowd

 موفق باشید

Propaganda را شاید بتوان “هیاهوی تبلیغاتی” ترجمه کرد اما بدلیل بی‌اطلاع بودن از معادل دقیق و مناسب این کلمه در زبان فارسی، ترجیح می‌دهم در پست امروز از ترجمه‌ی آن استفاده نکنم. 

جویت و ادانل(2006) چنین تعریفی را برای این واژه ارائه داده اند:

Propaganda is the deliberate, systematic attempt to shape perceptions, manipulate cognitions, and direct behavior to achieve a response that furthers the desired intent of the propagandist

در این تعریف نکات زیر حائز اهمیت می‌باشند:

1- ذکر دو صفت deliberate و systematic برای رویکرد Propaganda

2- Propaganda تلاشیست در جهت شکلدهی یا تغییر ادراک و فهم انسانهای هدف یا مخاطبین از حقایق و هدایت رفتار آنها

3- در نتیجه‌ی این تلاش، فکر و رفتار انسانهای هدف کاملا در خدمت “اهداف و نیات” فرد propagandist خواهد بود.

اوک(2008) propaganda را اینچنین تعریف می کند:

Propaganda is a set of the messages intended to influence the opinions of the masses, not giving the opponents any opportunity to rebut the idea. Instead of telling people, the truth, propaganda often aims at manipulation of ideas to influence the behavior of a large number of people

من و شما هر روز بارها و بارها تحت تاثیر امواج propaganda قرار می‌گیریم بعضی از این امواج توسط سیاستمداران و حکومتها تولید می‌شوندکه این امواج بسیار بسیار پرتعدادند. اما فقط سیاستمداران و حکومتها نیستند که از propaganda در جهت پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کنند. شاید اگر به رفتار خودمان دقیقتر نگاه کنیم متوجه شویم که خود نیز در سطحی کوچکتر در جهت نیل به اهداف کوچک و بزرگمان از propaganda بارها و بارها بهره جسته ‌ایم.

ممکن است ذهن و فکر ما حتی تحت امواج propaganda تولید شده توسط نزدیکترین دوستانمان، پدر یا مادر ما یا کسی که به او اعتماد داریم قرار داشته باشد و نگرش و رفتارمان تحت کنترل هدفمند آنها “تغییر“یابد. 

در این “تغییر“ :

- قوه‌ی تعقل انسانی ما در تعیین مقصد “تغییر ناشی از propaganda “ تقریبا منفعل است و ما آنگونه خواهیم شد که “دیگری” می‌خواهد. آنگونه خواهیم اندیشید که “دیگری” طراحی کرده است، آنگونه رفتار خواهیم کرد که “دیگری” می‌خواهد.

در روند درونی “تغییر ناشی از propaganda”  نقش فکر”دیگری” پررنگتر از نقش “خود من” است. “دیگری”، توانسته است تحت تاثیر برخی تحریکهای خارجی، کنترل نسبی بخشی از فکر و رفتار “من” را برای مدتی از دست “من” خارج کند و خود بدست بگیرد.

——————————————————–

پیام بهداشتی:

ای کاش همانقدر که نگران اثرات منفی اشعه UV بر پوست خود هستیم نگران تاثیرات منفی امواج propaganda بر مغز خود نیز باشیم. این امواج همواره مغز ما را تهدید می‌کنند.

——————————————————–

امواج “propaganda ” را می‌توان به روشهای مختلفی به سمت مغز انسانهای هدف روانه ساخت مثلا از طریق رسانه ها، کتاب، عکس و پوستر، سخنرانی، وبلاگ، گفتگوی صمیمانه، سینما، ترانه، جشن و مراسم آیینی و … . در این شرایط انسان هدف که مثلا برای پرکردن اوقات فراغت خود در حال تماشای یک برنامه تلویزیونی است یا برای مطلع شدن از آنچه در دنیا می‌گذرد در حال گوش دادن به اخبار است بی‌خبر از همه جا مغز خود را در معرض هجوم امواج propaganda قرار می‌دهد و آرام آرام تاثیر می‌پذیرد.

امواج propaganda می توانند ذهن انسان را به این سمت هدایت کند که:

1- به موضوعی که مطلوب نظر “دیگری”است بیندیشد

2-در مورد یک موضوع خاص، آن طور که مطلوب “دیگری”است فکر کند   

خواننده‌ی ناپیدای من!

باز هم برای تو و خودم از propaganda خواهم نوشت. 

 مبادا “مغز” تو بدست ناهلان و نامحرمان بیفتد

تا دوباره

آخه چرا؟!
(گفتم حرف نزن! هیچی نگو… حتی یک کلمه!)

اگه چیزی نگم خواننده ها ناراحت میشن! اونا منتظرند که من چیز تازه ای بنویسم
(ااااااااه! انگار تو اصلا حرف حالیت نمیشه! بذار یه چیزی در گوشت بگم…)

:o ….
(نترس! قوی باش!)

:0 ….
(به هیچکس چیزی نگو)

:o …
(“می‌باش چنین زیر و زبر، هیچ مگوی!”)

…
(لوازم ضروریتو جمع کن و توی چمدون مشکیه بریز… حتما لباس گرم با خودت بردار…)

…
(قبل از طلوع آفتاب راه بیفت… کسی نباید رفتنتو ببینه… )

…
(وقتی اونجا رسیدی به هیچکس نمیگی که از کجا اومدی و چرا اومدی. متوجهی که؟!)

…

(کی از فرداش خبر داره؟! زندگی بعضی آدما عجب بالا و پایینهایی داره)

در سراسر دنیای من

ریشه دوانده اند!

انگار من…

همین “من”!

میوه‌ی تلاقی نامشروع هزاران هزار سایه‌ی حقیقت‌گونم!

انگار یک روز …

در فضایی سیاه و محدود به طرحی آمیخته و مخشوش از چند قامت ناموزون

پس از چند جیغ شیرین،

پس از ساعتی پیچ و تاب دردآلود،

نیمی بر روی دیوار 

و نیمی بر روی زمین

موجودی به نام “من”، زاده شد!

من…

همین “من”!

من سایه‌گون!

من…

من…

…

…

تو!

آری خود تو!

تویی که شعله‌ی افروخته در دوچشم زیبایت،

مرا

به تولدی دوباره؛

و به گریز از حقیقت سایه‌مانندم

فراخواند!

تویی که …

از تو خواهشی دارم:

میان خورشید و من، بایست!

می خواهم سوگل سایه ها شوم

سقف دنیایم را بشکاف! 

هستیم را،

وجودم را،(همان وجود دوپاره‌ای که همیشه نیمیش بر دیوار و نیمیش بر زمین است!)

از نو،
به شیوه‌ای شیرین،
بیافرین!

…

بخشی از گفتگوی پیامکی چند شب پیش ما درباره‌ی سفر این بود:

امیر: امروز حدیثی از حضرت محمد شنیدم به این مضمون که اگر از رحمت خداوند بر مسافر آگاه بودید برای همیشه مسافر می‌شدید. برایم خیلی جالب بود.

ساره: من این را نشنیده بودم. بله، جالب است.

امیر: و یاد این سوالتان افتادم که، آیا اگر من به بیشتر کشورهای جهان سفر کنم [لزوما] شهروند جهان محسوب می‌شوم؟ و البته به یاد سفرهای پرتعداد خودم هم افتادم!

ساره: یک چیز را مطمئن‌ام: اگر من زنده‌ام، معنایش این است که خداوند هنوز می‌خواهد من زندگی کنم. و دیگر این که سفر بی حرکت درون سفر نیست. شاید کلید پاسخ به پرسش من هم همین است.

…

یک پرانتز: من عقیده دارم که گاهی سفر می‌تواند خواندن کتاب، تماشای فیلم، گوش سپردن به صحبت‌های یک انسان، یا چیزهای دیگری از این دست باشد؛ هر چیزی که  نوعی فعالیت و تجربه‌گری ذهنی و فکری در آن مرا حرکت دهد و به نقطه‌ی جدیدی برساند.

اما به این پرسش بیندیشم و به خود پاسخ دهم: وقتی به مکان جدیدی سفر می‌کنم و آدم‌هایی با آداب و رسوم و فرهنگ متفاوت می‌بینم واکنشم چیست؟ تعجب؟ تمسخر؟ جبهه‌گیری؟ تماشا؟ تحقیر؟ احساس حقارت؟ لذت؟ قضاوت؟ احترام؟ کنجکاوی؟ یا احیانا چیز دیگر؟

یک پرانتز دیگر: در همین کشور خودمان، برخی از اقوام یا اهالی برخی از شهرها پنهان و آشکار به دیده‌ی تحقیر به سایر اقوام یا مردمان سایر شهرها می‌نگرند. حتی در شهر به خصوصی بارها دیده‌ام (و نام آن شهر را نمی‌برم) که اهالیش دائم در حال مقایسه‌ی خود با شهرها و روستاهای همسایه و کوبیدن و تحقیر آنها و تکریم خودشان هستند. به نظر شما چنین آدم‌هایی شهروند کجا هستند – جهان، قاره، کشور، شهر، محله، خانه، اتاق، یا احیانا چیز دیگر؟

ودسته‌ای از  پرسش‌های دیگر این است: آیا فرهنگ و آداب و رسوم درست و نادرست دارد؟ اگر دارد، معیار این درستی و نادرستی چیست (و چه کسی آن را تعیین می‌کند)؟ اگر ندارد، آیا من حق تمسخر فرهنگ‌های دیگر را دارم؟ اگر پاسخ به چیزهای دیگری بستگی دارد، مثلا به این که آن فرهنگ یا رسم مفایر با اصول دیگری نباشد، این چیزها کدام‌اند؟

هر چه که باشد، یک چیز را مطمئن‌ام: من محور جهان نیستم.

…

سفر بر همه‌ی مسافران خوش.
(:

…

 و من می‌پندارم شاید بی‌فایده نباشد در کل زندگیم یک ساعتی هم به پرسش‌های بالا و پاسخ‌هایم به آنها بیندیشم.

پست امروز را پوپه می‌نویسد.

امیر جان! نوشته‌ات را خواندم. به جای این که کامنت بگذارم، این پست را برایت می‌نویسم.

من هم مثل تو و خیلی‌های دیگر دلم از آن ماجرا به درد آمد. غمگین شدم از این که در یکی از بزرگترین رویدادهای جهان، که اغلب کشورها از آن برای مراوده و تبادل فرهنگی استفاده می‌کنند و سازمان‌های طرفدار صلح در آن به فعالیت می‌پردازند، و تلاش‌ها همه بر این است که اختلاف‌ها و بالا و پایین‌ها هر چه کمتر شود، یکی (و بیش از یکی) در کشور ما پیدا می‌شود که این طور بی‌منطق مسایل نامربوط را به هم ربط می‌دهد و سرکوبگرانه سخن می‌گوید.

…

من آن پنج حلقه‌ی المپیک را بسیار دوست دارم. قرار است نمادی از همبستگی و برابری باشد. هست؟

…

یک چیز را مطمئن‌ام: برخورد سرکوبگرانه مغایر اعتقاد به آزادی، برابری و صلح است. پس بگذار آن افراد و دیگران هر چه می‌خواهند بگویند. و بیا من و تو هم حرف خود را بزنیم. بگذاریم آنان که می‌خوانند و می‌شنوند خود درست‌تر و بهتر را برگزینند.

یک چیز دیگر را هم مطمئن‌ام: آن خانم، و خانم‌های دیگر سرزمین ما، نه اولین بار است و نه آخرین بار که این طور با آنها و با وجود و جنسیتشان برخورد می‌شود. ساره هم گوشش از این حرف‌ها پر است. اما ترجیح می‌دهد به جای ناله و شکوه کردن، یا داد و قال کردن، طوری رفتار و زندگی کند که به نظرش درست‌تر است. و، این را دور از چشم او می‌گویم، از این که می‌بیند برای بعضی‌ها راهی باز کرده و مستقیم و غیرمستقیم به بعضی‌ها، چه زن و چه مرد، کمک کرده جرات و جسارت خودشان بودن را پیدا کنند خوشحال است.

…

یک نکته را هم ساره گفت که من بنویسم: زبان تنها بخشی از پیام است. بخش دیگر آن، که در خیلی مواقع مهم‌تر هم هست، چرا که غافل شدن از آن به کژفهمی و تحریف پیام می‌انجامد، زمان، مکان، و شرایط آن پیام است.

یک مثال: در زمان انجام مناسک حج، مردهایی که برای اولین بار در این مراسم شرکت می‌کنند، سر خود را می‌تراشند. حال، جمعی را در نظر بگیر که در آن همه‌ی مردها برای اولین بار در مراسم حج شرکت کرده‌اند و به این گفتگو دقت کن:

- اینها تارهای موی کیست این جا ریخته؟

- به گمانم موی مجید باشد.

- نه بابا، موی یک زن است. مردها همه کچل‌اند.

می‌پرسم، اگر نادانسته یا دانسته و از روی غرض این یک جمله‌ی «مردها همه کچل‌اند» را مستقل از بافت زمانی و مکانی و فرهنگی آن نقل کنیم چه می‌شود؟ مضحک است، نه؟ و تعمیم‌ناپذیر بودن آن واضح است. این جمله را، چون مضحک است و چون خلافش را می‌بینیم، باور نمی‌کنیم؛ اما بسیار جملات و نقل‌قول‌ها به این سادگی نقض‌شدنی نیستند، چه رسد به این که به دلایلی خوشایند عده‌ای هم باشند (و آن عده صاحب نفوذی هم باشند)، و چه رسد به این که غبار تاریخ و گذر زمان نیز بر شرایط گفته شدن آن جمله‌ها بنشیند. این است که همیشه قدری باید احتیاط کرد.

امیر عزیز، به گمانم فهمیدی این نکته در پاسخ به کدام پرسش در نوشته‌ات بود.

…

برای رسیدن به صلح بیرونی صلح درونی لازم است.

(:

******

پوپه جان سلام!

چند وقت پیش از برابری گفتی؛ آن خبری که خواندم مرا به یاد حرفهای تو در مورد برابری زن و مرد انداخت
پست امروز را بخوان؛ تا با طرز نگرش افرادی که یک جور مخصوصی فکر می کنند بیشتر آشنا شوی

******

المپیک 2008 جمعه رسما آغاز شد
کاروان ورزشی ایران هم در این مراسم شرکت داشت. «هما حسینی» ورزشکار رشته‌ی روئینگ پرچمدار کاروان ورزش ایران بود. انتخاب وی با دو نوع انتقاد در داخل مواجه شد. دسته‌ی اول منتقدین اعتقاد داشتند که پرچمدار کاروان ورزشی باید یک ورزشکار پیشکسوت و یا عنواندار در سطح بین المللی باشد. فکر کنم بتوان به حرفهای این دسته از منتقدین گوش داد چون از منطق قابل قبولی بهره مند است و می توان با استفاده از دلیل و برهان آنرا پذیرفت یا رد کرد.
اما در فضای این گفت و شنود نکته ای از ذهن همه میگذرد و این است که چرا «هما حسینی» بعنوان پرچمدار برگزیده شده است؟ آیا جنسیت او در این انتخاب اثرگذار بوده است یا خیر؟
واین فرضیه مطرح میشود که حضور یک زن بعنوان پرچمدار کاروان ورزشی ایران فقط یک حرکت تبلیغاتی فرصت طلبانه است و بس! پوشش بسیار گسترده‌ی خبری این مراسم وسوسه ایست برای سیاستمداران به خصوص آن دسته از سیاستمدارانی که به «نمایشهای عوامفریبانه» همیشه محتاجند.
ورزشکاران زن ایرانی در رقابتهای المپیک در مقایسه با زنان سایر کشورها چه وضعیتی دارند؟
پاسخ این سوال به ما کمک می کند نمایش عوامفریبانه روز افتتاحیه را باور نکنیم، نکنیم، نکنیم!
******

(حواسم هست هنوز خبری که در روزنامه همشهری خوانده ام را برایتان تعریف نکرده ام! صبر داشته باشید!)
اجازه بدهید قبل از ذکر انتقاد دوم و تعریف کردن آن خبر، چند جمله از هما حسینی بشنویم:
«حمل پرچم مقدس جمهوري اسلامي ايران در آيين افتتاحيه بازيهاي المپيك ‪ ۲۰۰۸‬پكن افتخار بزرگي است .
حمل پرچم براي من مسووليت سنگيني است كه اميدوارم به خوبي و شايستگي اين وظيفه را به انجام برسانم.
با توجه به اينكه يك زن ورزشكار پرچم كاروان ورزشي كشورمان را در بازيهاي المپيك حمل مي‌كند قطعا اين انتخاب پيام‌هاي مثبتي را براي جامعه ورزشي كشورمان و جهان خواهد داشت.»
وی در مورد حضور در المپیک با رعایت حجاب اسلامی اینگونه گفته است:
«داشتن حجاب مانعي ايجاد نمي‌كند و با حفظ آن و حضور در رقابتها به همه قايقرانان جهان ثابت خواهد شدكه پوشش اسلامي نمي‌تواند مانع ورزش باشد و ما مي توانيم حتي پرقدرت تر از ورزشكاران ساير كشورها در صحنه حاضر شويم.»

در ایجا قصد تجزیه و تحلیل صحبتهای هما حسینی را ندارم. به نظر من او سیاستمدارانه دررسانه ها اظهارنظر کرده است.

******

اما ….
خبری که شنبه در روزنامه همشهری خواندم این بود:
« حجت‌الاسلام سید احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد از انتخاب یک زن به عنوان پرچمدار کاروان ورزشی ایران در المپیک انتقاد کرد.»
دیدن این خبر مرا کنجکاو کرد تا متن کاملتر سخنرانی وی را مطالعه کنم. مطالعه کردم و این جملات دستاورد جستجویم بود:
1- متأسفانه در اين مراسم يكي از بانوان ورزشكار جلودار حركت گروه ورزشكاران بوده و اين مخالف اصول اسلام و نظام و شعارهاي دولت و ارزش‌هاي انقلاب است.توقع نداريم نظامي كه در راس آن نايب امام زمان ولايت دارد و شعار منطقي رئيس جمهور تعجيل در فرج است، چنين اتفاقاتي بيفتد
2- جلودار قرار دادن زنان در اين مراسم‌ها به معناي اين است كه دنيا بداند ما به دنبال اشاعه فرهنگ علوي نيستيم.
3- همانگونه كه قبلا هم در خطبه‌هاي نماز جمعه مشهد گفته شد، شركت بانوان در مسابقات بين‌المللي و نمايش آنان در كشورهاي بيگانه مخالف اصول اسلامي است و امروز متأسفانه نه تنها زنان به اين مسابقات اعزام مي‌شوند بلكه ‌آنان به عنوان جلودار حركت ورزشكاران انتخاب مي‌شوند.
4- وي به مراسم جشني در قائمشهر اشاره كرد و گفت: ندانم‌كاری‌های بسیاری رخ می‌دهد از جمله این كه تربیت‌بدنی یكی از شهرهای شمالی راهپیمایی‌ای به نام امام زمان(عج) راه می‌اندازد و در آن یك عده زن، آوازه‌خوانی می‌كنند. این موضوع خلاف شرع است، این كه زیر سن با نصب پرچمی بگویند «مهدی بیا» و بالای آن خلاف دین كار كنند.
5- در رقابت‌های المپیك در چین تیم ورزشی ما وقتی می‌خواهد حركتی بین‌المللی انجام دهد، نباید پرچمدار آنان خانم ورزشكار باشد، چرا كه این موضوع جنگ با ارزش‌ها و آماده‌سازی مردم برای فرج امام زمان(عج) است.
6- با اينكه جمعه اول ماه شعبان زماني براي احياي ارزش هاي ديني است، در اين روز در عرصه بين المللي حركتي تند و ضد ارزشي انجام مي شود
7- مسئولان بايد بدانند در برنامه‌هاي خود نبايد خودشان اجتهاد كنند و از متخصصان دين چگونگي اجراي برنامه‌ها را بايد سوال كنند.»
با دیدن این جملات کنجکاویم بیشتر شد. به سخنرانیها و اظهارنظرهای دیگر ایشان رجوع کردم تا بتوانم دلیل اظهارنظرش در مورد پرچمداری هما حسینی را بهتر درک کنم. اگر علاقه داشتید می توانید این منابع را مطالعه کنید:
اول/دوم/سوم
******
پس از خواندن دیدگاه های حجت الاسلام علم الهدی در مورد پرچمداری هما حسینی، نقل خبر خبرگزاری «شینهوا» هم در این مورد خالی از لطف نیست:
«هما حسيني ورزشكار 182 سانتيمتري ايران با رعايت پوشش كامل اسلامي، با متانت و وقار يك زن ايراني پرچم ايران را حمل مي كرد.»

******

پوپه جان!
فکر می کنی در ویکی پدیای ذهن امام جمعه‌ی مشهد چه مفاهیم و معناهایی وجود دارد که پس از مواجهه با این اتفاق، این چنین تجلی می یابد؟
به نظر تو آیا در مذهب ما آموزه هایی مبنی بر محدود کردن آزادیهای زنان وجود دارد؟
پوپه جان!
آیا می دانی چه کسی مردان را از مشورت با زنان برحذر داشته است؟
آیا می دانی که خدای بزرگ در کتابش آورده که حتی می توان در برخی مواقع زن را زد؟! آیا می دانی در چه مواقعی؟!
پوپه جان!
«به نظر تو آیا در مذهب ما آموزه هایی مبنی بر محدود کردن آزادیهای زنان وجود دارد؟»از این سوال و پاسخش می ترسم…

******

1- چگونه نگرشی همچون نگرش حجت الاسلام علم الهدی به «زن» شکل می گیرد؟آیا این نگرش منبعث از دین اسلام است؟
2- با توجه به اینکه این بیانات از تریبون نماز جمعه مطرح میشود و ایشان فرصت کافی برای ارائه و حتی القای نظراتش به مخاطبین را دارا می باشد، تاثیر اینگونه سخنرانیها بر نگرش مخاطبین مستقیم و غیرمستقیم (اعم از موافق یا مخالف) را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا ترویج این نگرش می تواند موجب تقویت دیدگاه های افراطی در زمینه‌ی حقوق زنان شود؟
******

علاوه بر تمام این مسائل، بد نیست یک لحظه خود را بجای هما حسینی بگذاریم. فکر می کنید شنیدن این حرفها چه تاثیری بر روحیه‌ی این ورزشکار و سایر زنان ورزشکار کاروان ایران خواهد گذاشت؟

******

حرف آخر امروز:
1- هما حسینی، در روز جمعه، با حفظ متانت و رعایت حجاب اسلامی، پرچمدار کاروان ورزش ایران بود.
2- حجت الاسلام علم الهدی، همان روز، در خطبه های نماز جمعه مشهد، از اینکه یک ورزشکار «زن» پرچمدار کاروان ورزشی ایران است انتقاد کرد.
3- لقمان حکیم را پرسیدند:«ادب از که آموختی؟» گفت:«از بی ادبان!»
شما هم لطفا نوشته امروز مرا با رویکردی مبتنی بر همین نگرش «لقمان حکیم» در مورد «بی ادبان» بخوانید!

Liberté!

…

چه آرمانشهرها در خیال‌ها شکل می‌گیرد. چه خیال‌ها بافته می‌شود.

…

Equality!

…

چه شعرها سروده می‌شود. چه داستان‌ها نوشته می‌شود.

…

الحریة!

…

چه عمارت‌ها ساخته می‌شود. چه برنامه‌ها برپا می‌شود. چه خرج‌ها می‌شود.

…

Peace!

…

چه اختلاف‌ها در می‌گیرد. چه جنگ‌ها به راه می‌افتد. چه جان‌ها باخته می‌شود.

…

Égalité!

…

چه خون‌ها ریخته می‌شود.

…

- ساره؟

- جانم پوپه جان.

- نمی‌فهمم. منظورت از به کار بردن چهار زبان چیست؟

- فکر کن پوپه جان، فکر کن!

…

المسواة!

…

- شاید می‌خواهی بگویی که… بله، می‌خواهی بگویی که همه‌ی انسان‌ها در سراسر دنیا به دنبال این واژه‌ها می‌گردند.

- این هم هست.

- و آن را نمی‌یابند.

- من چنین چیزی نمی‌گویم.

- اما آن جنگ‌ها، آن خونریزی‌ها، آن شکنجه‌ها، آن کشتارها…

- بله این‌ها همه هست.

- این‌ها مرا به این فکر می‌برد که آیا با جنگ می‌شود به صلح رسید، یا با زندان به آزادی، یا با شکنجه به برابری؟

…

Freedom!

…

- پوپه جان، عملی‌تر فکر کن. به دور و برت، دور و برمان، به آدم‌ها و رفتارهایشان فکر کن. همه‌ی ما، به لحاظ آرمانی، طرفدار صلح‌ و آزادی و برابری هستیم. اما، بیا به پاسخ این پرسش فکر کنیم، وقتی من به هر شکل ممکن دنبال میان‌بری می‌گردم که کارم را جلو بیندازم، ولو به قیمت ضایع شدن حق دیگران، آیا باز هم می‌توانم ادعا کنم که معتقد به برابری هستم؟ یا اگر به تصمیم دیگران احترام نگذارم و درست و نادرست را فقط از دریچه‌ی شاید تنگ معیارهای خود ببینم، آیا می‌توانم ادعا کنم که به آزادی اعتقاد دارم؟ یا، مثلا، وقتی در هر تعاملی با دیگران اولین واکنش من تهاجمی و پرخاشگرانه است، آیا من به صلح باور دارم؟

- خوب… به نظرم این‌ها پرسش‌ها همه استفهام انکاری است؛ یعنی پاسخش معلوم است: نه!

- نه! به عقیده‌ی من آن قدرها هم معلوم نیست. بهتر است درباره‌شان بیندیشیم، ابعاد مختلفشان را ببینیم و بسنجیم، و گفتگو کنیم.

- باشد! من رفتم که بیندیشم!

(:

…

آزادی!

+ دربست می‌برمت!

O:

همین است که همیشه، افتان و خیزان می روم

گاهی، مستی به سراغم می آید

در این گاه،

به چشم دیگران،

ناموزونتر از همیشه ره می سپارم

اما،

به گاه مستی، 

ناخدای کشتی وجودم،

در طوفانی ترین لحظات دریایی،

روی عرشه برای مرغهای دریایی خیالی‌اش دانه می پاشد

آه …

به اعجاز مستی،

هیچ راهی، پیش رویت ناهموار نیست! نیست! نیست!

 ***

خودش را اینگونه معرفی کرد:

میون یه دشت لخت
زير خورشید کوير
مونده یک مرداب پیر
توی دست خاک اسیر
منم اون مرداب پیر
از همه دنیا جدا
داغ خورشید به تنم
زنجیر زمین به پام

چگونه مرداب، مرداب شد؟   

همه چیز از آن لحظه شروع شد که «چشمه» در ذهنش این «فلسفه‌ی من» را نوشت: «میخواهم شهروند دریا باشم»

برای اینگونه بودن، باید به «دریا» وصل می شد

من همونم که یه روز
می خواستم دريا بشم
می خواستم بزرگترين
دريای دنيا بشم
آرزو داشتم برم
تا به دريا برسم
شبو آتیش بزنم
تا به فردا برسم

به راه افتاد

اما…

اولش چشمه بودم
زير آسمون پیر
اما از بخت سیاه
راهم افتاد به کوير

چشمه، برای رسیدن به دریا، مسیر کویر را برگزیده بود

چشم من به اونجا بود
پشت اون کوه بلند
اما دست سرنوشت
سر رام یه چاله کند

شب و روز کویر، همیشه آبستن ستاره و حادثه است!

چشمه، راه خودش را می پیمود که به «چاله» رسید

کدام نیرو، کدام اراده، این دو را بهم رساند؟(چه پرسش دیوانه ای!)

توی چاله افتادم
خاک منو زندونی کرد
آسمونم نباريد
اونم سر گرونی کرد

میوه‌ی ناگزیر وصلت چشمه‌ی مسافر و چاله‌ی ماندگار، «مرداب» بود! ماندگی بود!(چرا هیچوقت چاله با چشمه همسفر نمی شود؟!)

حالا یه مرداب شدم
یه اسیر نیمه جون
یه طرف میرم به خاک
یه طرف به آسمون

از موجهای دیوانه

از مرغکان دریایی

هیچ خبری نبود!

خورشید از اون بالاها
زمینم از این پایین
هی بخارم می کنن
زندگیم شده همین

قطرات وجود چشمه،

یکی پس از دیگری،

ساکن چاله می شدند،

«شهروند مرداب» می شدند! 

و این هجرت، چنین پایانی داشت:

خشک میشم تموم میشم
فردا که خورشید میاد
شن جامو پر میکنه
که میاره دست باد

عجب سرگذشتی!

حتما حالا دلتنگ این حقیقتید

که: چشمه ای که میخواست «شهروند دریا» بشود، عاقبت، «مرداب» شد؛ مرد! تمام شد!

اما من دلتنگ نیستم! نیستم! نیستم!

چون سرنوشت تمام قطرات وجود «چشمه‌ی مرداب شده» که بخار گشته، یا به زمین فرو رفته اند را، می دانم!

چون چرخه‌ی زندگی قطرات آب در طبیعت را می شناسم! شما هم می شناسید!

قطره های چشمه‌ی قصه‌ی ما از هم گسستند تا «خود مرداب شده‌شان» را بمیرانند

و از اسارت «چاله» آزاد گردند!  

و قطره های آزاد دوباره سفرشان را ادامه می دهند

بعضی همپای باد آسمان میشوند

و بعضی همدل خاک زیرزمین

به جوشش بیندیشید!

باریدن را به یاد آورید!

حالا بخندید!

چرا دلتنگ مرگ «مرداب» باشیم!

***

قطره ها دائم در حرکتند

بعضی به سمت دریا می شتابند

و بعضی از او می گریزند

اما

هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش

بازجوید روزگار وصل خویش!

(و نیز، چنین است حکایت جمله «خوشحالان» و «بدحالان»!)

***

من، یک «قطره»ام!

چه بر سینه‌ی کویر بنشینم،

چه آسمان را ابرآلود سازم

و چه دالانهای پیچ در پیچ دنیای زیرزمین را زیر پای خویش مرطوب کنم! 

هر چه باشم؛

هر کجا باشم،

«دریا»، همیشه مرا بسوی خود فرامیخواند

صدایش را،

جذبه اش را، 

همیشه،

با حسی متفاوت از حواس دیگرم

می شنوم! درک می کنم! 

 ای کاش …

ای کاش همیشه…

شهروند دریا باشم!

«ما زدریاییم و دریا می رویم»

«ما زدریاییم و دریا می رویم»

«ما زدریاییم و دریا می رویم»

هر چند ره هموار نیست اما، می رویم!

…

تا همیشه!

ره هموار نیست ولی همیشه «ما زدریاییم و دریا می رویم»!

همیشه! همیشه! همیشه!…

***

گوش کنید!

«دریا» من و شما را بسوی خود میخواند!

—————————————————

 سلام

تا حالا به مرگ فکر کرده اید؟

با اندیشیدن به مرگ، چه مفاهیم و تصاویری از ویکی‌پدیای ذهنتان فراخوانده می‌شود؟ مرگ را چگونه می بینید؟

آن را از خود دور می بینید یا به خود نزدیک؟ 

دو سه روز پیش ساره برایم پیامکی فرستاد:«نمی دونم چیزی که الان خوندم حقیقت داره یا نه، ولی …» کنجکاو شدم!

پیامک بعدی اینگونه بود:«گودبوی Goodboy را یادتان هست؟ از خوانندگان من بود که یکدفعه غیبش زد. سری به وبلاگش بزنید. Behy4fun.blogfa.com». هنوز هم ساره می تواند بخوبی «واژه»، دیگران را در چاه بیندازد!

«گودبوی» را از علاقه اش به نوشته های «ورقی بزنم، ورقی بخورم» می شناختم اما آنقدر سرگرم «تازگی» و تازه شدن بودم که نتوانستم بصورت جدی خواننده مطالب وبلاگ او باشم اما شیرین زبانیهای قلمش را خوب به یاد دارم و همینطور پاسخهای کوتاه و دلنشینش به کامنتهای خوانندگانش را. رنگ زمینه وبلاگش سیاه بود اما نوشته هایش – تا آنجا که من خواندم- تیره رنگ نبودند.

اما در آن وبلاگ چه دیدم؟

عنوان آخرین پست، اولین چیزی بود که به چشمم خورد:« تا آنجا که از او شادی و امید برای ما باقی ماند »

و سپس، این جمله را دیدم: «سلام. محمود هستم . برادر بزرگتر Goodboy . Goodboy ، نویسنده سابق این وبلاگ، ۲۳ ساله، مهندس عمران… »

بله! این پست، از درگذشت Goodboy خبر می داد! حدود چهل روز پیش، Goodboy ، در اوج جوانیش، مرگ را تجربه کرد!

اما…. بیایید لحظه ای توقف کنیم!

لطفا این سوال را از من بپرسید:«چرا امروز، از مرگ Goodboy می نویسی؟! آیا با سلسله مطالبی که درمورد نگرش می نوشتی ارتباطی دارد، یا نه، فقط تصمیمی احساسیست برای تمرین مهارت ارزشمند «مرده پرستی»؟!»

و جواب می دهم:«امروز هم درمورد «نگرش» حرف می زنیم!»

و بعد از چند لحظه مکث ناخودآگاه دوباره در ذهنم این جمله تکرار می شود که:« آن که می‌خواهد گسترده‌تر ببیند و منصف‌تر باشد و بیندیشد، مساله‌اش مساله‌ی وصل کردن است – وصل کردن جهان‌بینی خود به جهان بیرون و جهان‌بینی‌های بیرون.»

اما در این مجال توقف بیایید دوباره از خود بپرسیم:«من مرگ را چگونه می بینم؟ در بزرگراه اکنون تا زمان مرگ را چگونه می خواهم سفر کنم؟ با چه حالی؟ آیا خوشحالم از مسافر این جاده بودن یا نه، بدحالم؟! آیا همچون نفس،«مفرح ذات» و «ممد حیات» هستم یا نه، تا آخر دنیا، جاده، مرا و من، جاده را می فرسایم؟»

امروز از Goodboy می نویسم، از مرگ؛ زندگی؛ از نگرش!

ادامه‌ پست را از زبان محمود پی می گیریم:« Goodboy حدود یکسال قبل بهمراه یکی از دوستان برای عملیات نقشه برداری به یکی از بیابانهای خارج از شهر رفته بود ؛ که سانحه ای غیر قابل پیش بینی برای آن دوست رخ داد. سریعا او را به یک بیمارستان صحرایی برای مداوای اولیه منتقل کردند. ولی چون شدت خونریزی زیاد بود نیاز به تزریق سریع خون احساس میشد و چون Goodboy گروه خونی مشابه او داشت همانجا تزریق انجام شد . مدت زیادی نگذشت تا معلوم شد که سرنگ آلوده بوده و هر دو نفر آلوده به بیماری ایدز شده اند.»

برایم جالب بود بدانم Goodboy از این پس، چه نگرشی راجع به زندگی کردن و مردن داشته است. برادرش از او می گوید:« حتی در تلخ ترین ها و سخت ترین[لحظه]ها ، لبخندهای لطیفش و لطیفه های ظریفش پناهگاه ما بود.»

پزشکش می گفت:« تنها موردیست که دیده ام اینگونه پر انگیزه باشد . میداند که وقتی برایش باقی نمانده ولی از هر کلامش میشود امید را حس کرد. چند باری بود که پرستار با نگاهی متعجب وارد اتاق[او] می شد و می گفت : بیماران محترم ! قهقهه هایتان آرامتر باشد لطفا ! بقیه خوابند ! »

«نگذاشت که پرستاری برای جابجا شدن دستش را بگیرد .تا روز آخر خودش می ایستاد و می رفت و می آمد.»

و … Goodboy …. حدود چهل روز پیش، ….. سربلند، از خط پایان یک ماراتن بی پایان گذشت!

یاد این افتادم که در یکی از پستهایش از پیرمرد صدویکساله انگلیسی نوشته بود که توانسته بود حدود چهل کیلومتر را بدود! این حرف پیرمرد برایم جالب بود: ” تنها زمانی تسلیم میشوم که مرا در جعبه ای چوبی قرار داده باشند ! ” و حالا می فهمم که چرا Goodboy درباره آن پیرمرد نوشته بود.

اما او، از این پیرمرد آهنین تسلیم نشدنی تر بود! برادرش اینگونه نوشته است:« وصیت کرده بود که وصیت نامه اش بلند در مجلس ختم خوانده شود و من فراموشم نمی شود که از گوشه و کنار مجلس عزاداری صدای پغ پغ خنده بگوش می رسید!»

Goodboy جان! تو معانی و تصاویر تازه ای به مفاهیم «مرگ» و «زندگی» در ویکی پدیای ذهنم اضافه کردی و البته معانی و تصاویری را هم حذف نمودی!

از تو بخاطر مشارکت در ویرایش ویکی پدیای ذهنم، سپاسگزارم!

——————————————————————————————————

چنان ماندن

(اول این را بگویم، یادم هست که هنوز، ادامه «اگر در دیده مجنون نشینی» را برایتان ننوشته ام! جستجوی دومی در میان بود که ناگفته ماند! )

حتما یادتان هست که یکی از دوستان، هفته گذشته کامنتی گذاشت در مورد «هوش هدایت شده».

مهدی رهبر عزیز، «هوش هدایت شده» را اینگونه تعریف کرده است:

« نگرشی است که پرورش یافته زندگی اجتماعی می باشد (که بدون شک متاثر از شالوده های اقتصادی-اجتماعی جامعه وهمچنین دین است).

[سمت و سوی] این هدایت گری به سمت نیازهای اجتماعی است اما به صورت کاذب و ناسالم؛ چنانکه روابطی که در این بین ظهور میکند مبتنی بر احساس و نیازهای حقیقی انسان هم چون عشق، محبت و حتی نفرت نیست.

مثلا در این نگرش، عشق به عنوان پربهاترین و نایاب ترین گوهر انسان؛ با ورود به بازار مکاره تبدیل به کالایی برای خرید و فروش و مصرف میشود.

این حواس بیگانه شده و مسلط بر روابط انسانی تا آنجایی ادامه مییابد که عواطف و احساسات و انسانیت انسان به فراموشی سپرده می شود.»

 بیایید روی این دو کلمه کمی توقف کنیم: نگرش، نیاز؛ (به نظر شما چه رابطه ای میان نگرش و نیاز می تواند وجود داشته باشد؟)

و بیایید به این سوال فکر کنیم:«چگونه می توان از اسارت «هوش هدایت شده» رهایی یافت؟»

 و سوال آخر:

یک «هوش هدایت شده» چگونه به مفاهیمی چون مرگ یا زندگی می نگرد؟